Kullanma talimatı nasıl okunur

Kullanma talimatı uzun olabilir. Bu sayfa metnin nasıl düzenlendiğini anlatır. Hangi bölümde ne bulacağınızı ve bir yan etkiyi nereye bildireceğinizi gösterir.

Kullanma talimatı (KT), ilaçla birlikte sunulan, kullanıcı için hazırlanmış yazılı bilgidir. Aynı ilacın bir de sağlık personeline yönelik kısa ürün bilgisi (KÜB) vardır.

Bu sayfa ilacınızla ne yapmanız gerektiğini söylemez. Bunun için doktorunuza veya eczacınıza danışın. Metinler, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun (TİTCK) yayımladığı belgelere dayanır.

Kullanma talimatı nerede bulunur

• Kullanma talimatı ilaçla birlikte sunulur.
• Kaybettiyseniz TİTCK’nın KT/KÜB portalında bulabilirsiniz. İlacı adına, etkin maddesine veya ruhsat sahibine göre arayabilirsiniz. Tabloda ilaç adı, etkin madde, ruhsat sahibi (portalda “Firma Adı”), iki onay tarihi ve KÜB ile KT belgeleri yer alır.
• Bu sitedeki kullanma talimatları aynı portaldan alınmıştır. Hepsini kullanma talimatları listesinde bulabilirsiniz.
• Görme engelliler için hazırlanan kullanma talimatlarında, sesli bir dosyaya giden karekod (QR kod) bulunması gerekir (TİTCK’nın 2019 tarihli kılavuzu).

Kullanma talimatında neler var

TİTCK’nın standardına göre her KT beş başlıktan oluşur. TİTCK’nın 2026’da onayladığı bir kullanma talimatında da aynı başlıklar vardır. Tablodaki açıklamalar bu standarda ve 2017 tarihli Ambalaj ve KT Yönetmeliği’nin (tam adı Kaynaklar’da) 8. maddesine dayanır. Tabloda [AD] yerine ilacın adı yazılır.

Ambalaj ve KT Yönetmeliği, KT’de ruhsat sahibinin ve üretim (imal) yerinin adının ve adresinin de yer almasını ister. Ruhsat sahibi, ilacın ruhsatına sahip olan kişi veya şirkettir. Etkin madde ise ilacın etki gösteren maddesidir.

Kullanma talimatının başlangıcı

TİTCK’nın şablonuna göre KT aynı giriş cümlesiyle başlar: “Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.” Ardından şu maddeler sıralanır:

• “Bu kullanma talimatını saklayınız. Daha sonra tekrar okumaya ihtiyaç duyabilirsiniz.”
• “Eğer ilave sorularınız olursa, lütfen doktorunuza veya eczacınıza danışınız.”
• “Bu ilaç kişisel olarak sizin için reçete edilmiştir, başkalarına vermeyiniz.”
• “Bu ilacın kullanımı sırasında, doktora veya hastaneye gittiğinizde doktorunuza bu ilacı kullandığınızı söyleyiniz.”
• “Bu talimatta yazılanlara aynen uyunuz. İlaç hakkında size önerilen dozun dışında yüksek veya düşük doz kullanmayınız.”

Sonra “Bu Kullanma Talimatında:” ifadesiyle beş başlık sayılır.

Kısaca: metni saklayın, ilacı başkasına vermeyin, önerilen dozun dışına çıkmayın.

Bazı metinlerde giriş cümlesi farklı sözcüklerle yazılmıştır. Bu sitede metinler TİTCK’dan geldiği gibi gösterilir.

Bir yan etki ne sıklıkla görülür

Yan etkiler bölümünde çoğu metin yan etkileri sıklığa göre gruplar. Örnek olarak ABALEVO kullanma talimatı bu sıklıkları şöyle açıklar:

İlk beş sıklık “görülebilir” diye yazılır. Yani yan etki ortaya çıkabilir; çıkacak demek değildir. İlk beş satırda yukarıdan aşağıya yan etki giderek daha seyrek görülür; “Bilinmiyor” satırı sıklığın tahmin edilemediği anlamına gelir. Tablo yalnızca yan etkinin ne kadar sık görüldüğünü gösterir; ne kadar ağır olduğunu göstermez. Bazı metinler sıklığı başka sözcüklerle yazabilir. Her metnin kendi açıklamasına bakın.

Yan etki nasıl bildirilir

Şu anda ciddi bir yan etki yaşıyorsanız hemen doktorunuza başvurun. Kullanma talimatınızda “Ciddi yan etkiler” başlığı varsa orada sayılan belirtileri okuyun. Örneğin WEGOVY kullanma talimatında, sayılan belirtilerden biri olursa şu ifade vardır: “WEGOVY®’yi kullanmayı durdurunuz ve DERHAL doktorunuza bildiriniz veya size en yakın hastanenin acil bölümüne başvurunuz”. Kendi kullanma talimatınızda ne yazıyorsa onu yapın.

Yan etkiyi telefonla veya çevrim içi bildirebilirsiniz. Türkiye Farmakovijilans Merkezi (TÜFAM), TİTCK bünyesinde kurulmuş bir merkezdir. Farmakovijilans, ilaç güvenliğinin izlenmesidir. TİTCK’nın farmakovijilans sayfası ve ilaç kullanma talimatları şu yolları gösterir:

• Telefon: 0 800 314 00 08 (ücretsiz, 09:00–18:00). Sabit telefondan da arayabilirsiniz.
• Çevrim içi: TİTCK ana sayfasındaki (www.titck.gov.tr) ilaç yan etki bildirimi simgesine tıklayarak elektronik bildirim yapabilirsiniz. Doğrudan çevrim içi forma da gidebilirsiniz.

Numaralar değişebilir. Güncel bilgi için TİTCK’nın farmakovijilans sayfasına bakın. Aynı sayfada “Hastalar İçin Yan Etki Bildirim Rehberi” adlı bir rehbere bağlantı vardır.

Yan etkiyi nasıl bildireceğiniz kullanma talimatının 4. bölümünün sonunda da yer alır. Örnek: ABALEVO metni “Yan etkilerin raporlanması” başlığı altında hekiminiz, eczacınız veya hemşireniz ile konuşmanızı söyler. Ardından www.titck.gov.tr sitesindeki “İlaç Yan Etki Bildirimi” simgesini ve 0 800 314 00 08 numaralı hattı gösterir.

“Ek izleme” ne demek

Bazı ilaçlar ek izlemeye tabidir. Bu, yeni güvenlilik bilgisinin (örneğin yeni yan etkilerin) hızlı belirlenmesini amaçlayan bir izlemedir. TİTCK’nın 2014 tarihli İyi Farmakovijilans Uygulamaları Kılavuzu’na (Modül II) göre bu ilaçlar ters siyah üçgenle (▼) işaretlenir. İlacı kullanma talimatında yazdığı gibi kullanın. Bırakmak istiyorsanız önce doktorunuza veya eczacınıza danışın.

Kullanma talimatında ilacın adından ve madde listesinden sonra “Bu ilaç ek izlemeye tabidir.” ifadesi yer alır. Hemen ardından “Meydana gelen herhangi bir yan etkiyi raporlayarak yardımcı olabilirsiniz.” cümlesi gelir. Ölçütler ve ayrıntılar için aşağıdaki “Ek izleme: ifade ve ölçütler” bölümüne bakın.

Örnek: ABITIGA kullanma talimatında bu ifade ▼ (ters siyah üçgen) işaretiyle birlikte yer alır.

İlacı saklama

Saklama koşulları KT’nin 5. bölümünde yer alır; ilaca göre değişir. Ambalaj ve KT Yönetmeliği, KT’de son kullanma tarihinin ambalajda yazılı olduğunu belirten bir ifade bulunmasını ister.

TİTCK’nın 2008 tarihli standart prosedürü 5. bölümü şu cümleyle başlatır (X yerine ilacın adı yazılır): “X’i çocukların göremeyeceği, erişemeyeceği yerlerde ve ambalajında saklayınız.” Ardından son kullanma tarihine ilişkin bir cümle gelir: “Ambalajdaki/kartondaki/şişedeki son kullanma tarihinden sonra X’i kullanmayınız”. Güncel metinlerde ifade biraz farklı olabilir. Örneğin WEGOVY kullanma talimatında: “çocukların göremeyeceği ve erişemeyeceği yerlerde saklayınız.”

Kullanma talimatının güncellenme tarihi

Ambalaj ve KT Yönetmeliği, KT’de kullanma talimatının en son güncellendiği tarihin yer almasını ister. Bu sitedeki bazı metinlerin sonunda “Bu kullanma talimatı … tarihinde onaylanmıştır” cümlesi bulunur. Örneğin ABALEVO metni 30.09.2021 tarihini yazar. Bazı metinlerde tarih boştur; örnek: 1/2 İZOTONİK SODYUM KLORÜR İZOTONİK DEKSTROZ ÇÖZELTİSİ.

Bu sitede başlığın altında “Metnin son revizyon tarihi” veya “KT/KÜB onay tarihi (TİTCK)” görünür. Onay tarihi, TİTCK’nın KT/KÜB portalındaki tarihtir ve yalnızca metinde tarih yoksa görünür.

Bazı sayfalarda bu tarih satırlarından hiçbiri görünmez. İlacınızın kutusundan çıkan kullanma talimatı daha yeni olabilir; geçerli olan odur. Tarihlerin yeri ve diğer satırlar için İlaç bilgileri ne anlama gelir sayfasına bakın.

Bu sitedeki kullanma talimatları

• Metinler TİTCK’nın KT/KÜB portalından alınmıştır. Çoğu sayfanın altındaki “Bu belge hakkında” bölümünde “Kaynak: TİTCK – KT/KÜB portalı” görünür. Bazı eski kayıtlarda bu bölüm yoktur; başlıkta yalnızca “Original (titck.gov.tr)” (orijinal belgenin bağlantısı) görünebilir.
• Aynı bölümde şu not vardır: “Metin, TİTCK’nın KT/KÜB portalında yayımlandığı haliyle HTML’e dönüştürülmüştür; içeriği değiştirilmemiştir.” HTML, internet sayfalarının biçimidir.
• Ruhsat ve ambalaj bilgileri ayrıca TİTCK Ruhsatlı Ürünler Listesi’nden alınır. Bilgi tablosundaki satırların anlamı için İlaç bilgileri ne anlama gelir sayfasına bakın.

Ayrıntılar (uzmanlar için)

Aşağıdaki bölümler günlük kullanım için gerekli değildir.

Ek izleme: ifade ve ölçütler

Kullanma talimatındaki tam ifade, ilacın adından ve madde listesinden (etkin ve yardımcı maddeler) sonra gelir: “Bu ilaç ek izlemeye tabidir. Bu üçgen yeni güvenlilik bilgisinin hızlı olarak belirlenmesini sağlayacaktır. Meydana gelen herhangi bir yan etkiyi raporlayarak yardımcı olabilirsiniz. Yan etkilerin nasıl raporlanacağını öğrenmek için 4. Bölümün sonuna bakabilirsiniz.”

Aynı kılavuza göre listede, örneğin, 15.04.2014’ten sonra başvurulan yeni etkin maddeli ilaçlar, biyobenzerler ve tüm kan ürünleri (01.01.2011’den sonra ruhsatlananlar) bulunur. TİTCK bir ilacı Türkiye ruhsatından 5 yıl sonra listeden çıkarır; bu süreyi uzatabilir. Güncel liste TİTCK’nın Ek İzlemeye Tabi İlaçlar Listesi sayfasındadır. Sayfadaki en yeni liste 22.07.2026 tarihinden itibaren geçerlidir.

Portaldaki iki onay tarihi

TİTCK’nın KT/KÜB portalı iki ayrı tarih gösterir: “KÜB Onay Tarihi” ve “KT Onay Tarihi”. Tabloda varsayılan sıralama KT onay tarihine göredir, en yeni üstte.

Kullanma talimatı ve KÜB

Ambalaj ve KT Yönetmeliği’ne göre kısa ürün bilgisi (KÜB) sağlık personeline yönelik hazırlanır. KT ise kullanıcı için hazırlanır. KÜB’ün başlıkları da farklıdır.

KÜB’ün resmî yapısındaki 10 ana başlık:

1. Beşeri tıbbi ürünün adı
2. Kalitatif ve kantitatif bileşim
3. Farmasötik form
4. Klinik özellikler
5. Farmakolojik özellikler
6. Farmasötik özellikler
7. Ruhsat sahibi
8. Ruhsat numarası
9. Ruhsat tarihi/ruhsat yenileme tarihi
10. KÜB’ün yenilenme tarihi

KÜB’ün 4. başlığı “Klinik özellikler”dir. Altında endikasyonlar (ilacın hangi durumlarda kullanıldığı), doz, kontrendikasyonlar, etkileşimler ve istenmeyen etkiler (yan etkiler) yer alır. Bu, resmî yapıdır.

Daha eski metinler

Bazı eski metinlerde başlıkların yazılışı şablondan farklıdır; örneğin ACARIS ve 5-FLUOROURACIL BIOSYN metinleri. Bu metinler TİTCK’dan geldiği gibi gösterilir. Ambalaj ve kullanma talimatı kuralları 25 Nisan 2017 tarihli yönetmelikte yer alır (“Kaynaklar” bölümü).

Diğer rehberler: İlaç terimleri sözlüğü · İlaç bilgileri ne anlama gelir · Referans ve eşdeğer ilaçlar · ATC kodları nasıl okunur

Bu sayfa kullanma talimatının nasıl okunacağını açıklar; bir doktor veya eczacı tavsiyesinin yerini tutmaz. Güncelleme: 13 Kasım 2026. Bir hata mı buldunuz? İletişim sayfasından bize yazın.