Referans ve eşdeğer ilaçlar

Eczanede size reçetede yazandan farklı adlı bir ilaç mı verildi? Bu ilaç bir eşdeğer ilaç olabilir. Halk arasında buna jenerik de denir.

Bu sayfada şunları bulursunuz:

• eşdeğer ilaç ile referans ilaç nedir;
• eczanede ilaç değişimi (ikame, yani reçetedeki ilacın yerine başka bir ilacın verilmesi) hakkında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kuralı ne söyler;
• fark ücretini kim öder;
• bu sitede aynı etkin maddeli ilaçları nerede bulursunuz.

Kısaca: SGK’nın Sağlık Uygulama Tebliği’ne (SUT) göre eczacı, aynı eşdeğer gruptaki (SGK’nın ödeme için oluşturduğu ilaç grubundaki) başka bir ilacı verebilir. Eşdeğer ilaç, referans ilaçla aynı etkin maddeyi aynı miktarda içerir; tanımı aşağıdadır. Kutu fiyatı SGK’nın ödeyebileceği azami tutarı aşarsa aradaki farkı siz ödersiniz. Ayrıntı için: Eczanede değişim ve Fark ücreti.

Bu sayfa, sizin ilacınız için hangi kuralın geçerli olduğunu söylemez. Doktorunuza veya eczacınıza danışın.

Eşdeğer ilaç nedir

Eşdeğer ilaç, referans ilaçla aynı etkin maddeyi aynı miktarda ve aynı farmasötik formda içeren, biyoeşdeğerliği kanıtlanmış ilaçtır. Yönetmelikte buna eşdeğer tıbbi ürün denir. Tanım, 11 Aralık 2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği’nde yer alır.

Yönetmeliğe göre eşdeğer tıbbi ürün şu üç özelliğe sahiptir:

• Referans ilaçla aynı etkin maddeyi aynı miktarda içerir. Yönetmelik bunu “aynı kalitatif ve kantitatif terkibe” sahip olmak diye belirtir.
• Referans ilaçla aynı farmasötik forma sahiptir. Farmasötik form, ilacın biçimidir; örneğin tablet. Yönetmelik buna “farmasötik şekil” der.
• Biyoeşdeğerliği, uygun biyoyararlanım çalışmalarıyla kanıtlanmıştır.

Ayrıntılar (uzmanlar için)

Yönetmelik ayrıca dört ayrıntı belirtir. Bir etkin maddenin farklı tuzları, esterleri, izomerleri gibi türevleri, güvenlilik veya etkililik açısından belirgin fark yoksa aynı etkin madde sayılır. Farklı tuz, ester veya türev için başvuru sahibi güvenlilik ve etkililiği kanıtlayan ilave bilgi sunar. Etkin maddeyi hemen bırakan (hemen salım sağlayan) çeşitli ağızdan alınan şekiller tek farmasötik şekil sayılır. Başvuru sahibi kılavuzlardaki ilgili ölçütleri karşılarsa biyoyararlanım çalışması sunması gerekmez.

Referans ilaç

Eşdeğer ilaç, bir referans ilaçla karşılaştırılır. Referans ilacın tanımını ve halk arasındaki adını (“orijinal ilaç”) sözlükte bulabilirsiniz.

Jenerik ve orijinal

“Jenerik” ve “orijinal”, halk arasında kullanılan adlardır. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun (TİTCK) 11 Aralık 2021 tarihli duyurusuna göre bu terimler yönetmelikten kaldırıldı. Yerlerine “eşdeğer tıbbi ürün” ve “referans tıbbi ürün” geldi. Bu sayfada günlük dilde “eşdeğer ilaç” ve “referans ilaç” diyoruz.

Biyoeşdeğerlik

Biyoeşdeğerlik, aynı etkin maddeyi içeren iki ilacın aynı dozda ve aynı yolla verildiğinde biyoyararlanımlarının kabul edilebilir sınırlar içinde olmasıdır (TİTCK kılavuzu). Eşdeğer ilaç tanımında bu durumun uygun çalışmalarla kanıtlanmış olması şarttır. Sözlükte: biyoeşdeğerlik.

Eczanede değişim

İkame, reçetedeki ilacın yerine eczanede başka bir ilacın verilmesi demektir. Bu bölümdeki kurallar SGK’nın SUT’unda yer alır. İlgili madde, SUT’un 4.4.2 numaralı maddesidir.

• Eşdeğer grup (ikame edilebilir): aynı etkin maddeyi aynı dozda içeren, benzer farmasötik formdaki ilaçlar aynı eşdeğer grupta değerlendirilir. SUT’a göre bu gruptaki ilaçlar eczanede ikame edilebilir.
• Diğer gruplar (ikame edilemez): bazı ilaçlar için SGK ayrı gruplar kurabilir. SUT’a göre bu gruplardaki ilaçlar eczanede ikame edilemez.

Eşdeğer grup, SGK’nın ödeme ve ikame kuralları için kurduğu bir gruptur. Yönetmelikteki eşdeğer tıbbi ürün tanımı ise ayrıdır:

• eşdeğer ilaç: etkin madde ve miktar aynı, farmasötik form aynı, biyoeşdeğerlik çalışmalarla kanıtlanmış;
• eşdeğer grup: etkin madde ve doz aynı, farmasötik form benzer.

SUT’ta “dozaj formu” denir; bu sayfada “farmasötik form” yazıyoruz. Grup tanımında biyoeşdeğerlik geçmez. Bu sitede ilaçların hangi grupta olduğu gösterilmez. Değişimin sizin ilacınız için uygun olup olmadığını doktorunuza veya eczacınıza sorun.

3 Ekim 2026 değişikliği (uzmanlar için)

Sosyal Güvenlik Kurumu İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği 3 Ekim 2026’da (Resmî Gazete, sayı 33389) değişti. Güncel metin, komisyonların oluşturduğu gruba “iç referans grubu” der; bu grup eşdeğer grupları da kapsar. Eşdeğer grup tanımı aynı kaldı: aynı etkin madde, aynı doz, benzer farmasötik form.

Fark ücreti: ne ödersiniz

Kutu fiyatı SGK’nın ödeyebileceği azami tutarı aşarsa aradaki farkı siz ödersiniz.

SUT’un 4.4.2 maddesine göre bu azami tutar, eşdeğer gruptaki en ucuz ilacın birim bedeline %6 eklenerek bulunur. Hesabın ayrıntıları (indirimli birim bedel, pazar payı koşulu) aynı maddededir.

Aradaki farka fark ücreti denir. SUT’un 1.9.1 numaralı maddesine göre SGK ile sözleşmeli eczaneler fark ücretini sizden isteyebilir.

Fark ücreti ödeyip ödemeyeceğinizi eczacınıza sorun.

Biyobenzer ilaçlar

Yönetmeliğe göre biyobenzer tıbbi ürün, ruhsatlı bir referans biyolojik tıbbi ürüne kalite, etkililik ve güvenlilik açısından yüksek düzeyde benzeyen ilaçtır.

Yönetmelikte biyobenzer ve eşdeğer tıbbi ürün ayrı tanımlardır. Biyobenzer bir ilacın başka bir ilaçla değiştirilmesi için doktorunuza veya eczacınıza danışın.

Farklı kullanma talimatları

Aynı etkin maddeyi içeren ilaçların yardımcı maddeleri farklı olabilir; kullanma talimatları (KT) da farklı olabilir. Alerjiniz varsa kendi KT’nizdeki yardımcı maddelere ilişkin uyarılara bakın. Eşdeğer tıbbi ürün tanımı aynı etkin maddeyi ve aynı farmasötik formu ister; iki ilacın yardımcı maddelerinin aynı olmasını istemez. Kullanma talimatları bu yüzden farklı olabilir.

Uzmanlar için: kısa ürün bilgisi (KÜB) ilaca özel bir belgedir. TİTCK’nın yayımladığı bir KÜB’de 6. bölüm “Farmasötik özellikler”dir; bu bölümün 6.1 başlığı “Yardımcı maddelerin listesi”dir.

Bu sitede gösterilen belge ve tarihler için: İlaç bilgileri ne anlama gelir. Kullanma talimatındaki bölümler için: Kullanma talimatı nasıl okunur. Alerjiniz veya özel bir durumunuz varsa doktorunuza veya eczacınıza danışın.

Bu sitede

• Etkin madde sayfaları: etkin madde listesinde maddeler alfabetik sıralanır. Bir maddenin sayfasında, bu sitede yer alan ve bu etkin maddeyi içeren ilaçlar sıralanır.
• Aynı etkin madde, aynı eşdeğer grup demek değildir. Doz veya farmasötik form farklıysa ilaçlar aynı grupta olmaz. Bu yüzden etkin madde sayfasında aynı gruptan olmayan ilaçlar da olabilir.
• Sitede olmayanlar: bu site eşdeğer grup ve SGK geri ödeme durumunu göstermez. Bunları eczacınıza sorun.
• ATC (ilaçları gruplara ayıran uluslararası kod): kodların ne anlama geldiğini ATC kodları nasıl okunur sayfasında anlattık.

Diğer rehberler: Kullanma talimatı nasıl okunur · İlaç terimleri sözlüğü · İlaç bilgileri ne anlama gelir · ATC kodları nasıl okunur

Bu sayfa eşdeğer ilaç, eczanede değişim ve biyobenzer ilaçlar hakkındaki genel kuralları anlatır; bir doktor veya eczacı tavsiyesinin yerini tutmaz. Güncelleme: 13 Kasım 2026. Bir hata mı buldunuz? İletişim sayfasından bize yazın.