Bazı ilaç sayfalarında A10BA02 gibi bir kod görürsünüz. Bu kod karmaşık görünür, ama adım adım okunur. Kodun her bölümü ilacı daha dar bir gruba yerleştirir. Başta geniş bir ana grup vardır, sonda tek bir etkin madde. Kod, bir ilacın sizin için uygun olup olmadığını söylemez. Bunun için doktorunuza veya eczacınıza danışın.
Kod, ATC sınıflandırmasından gelir. ATC, İngilizce “Anatomical Therapeutic Chemical” adının kısaltmasıdır. Sistemi Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) Oslo’daki İlaç İstatistikleri Metodolojisi İşbirliği Merkezi yönetir. Sınıflandırma etkin maddeleri gruplara ayırır. Etkin madde, ilacın etki gösteren maddesidir.
Beş düzey: metformin örneği
WHO, etkin maddeleri beş düzeyli bir sıralamada gruplar. Düzey ilerledikçe grup daralır. Sistemde 14 ana grup vardır.
Örnek kod A10BA02, metformin içindir. Kod şöyle bölünür: A (1. düzey), A10 (2.), A10B (3.), A10BA (4.), A10BA02 (5.). Yani bir harf, iki rakam, bir harf, bir harf, iki rakam. Düzey adlarını ezberlemeniz gerekmez; her düzey grubu biraz daraltır.
| Kod | Düzey | WHO’nun adı (İngilizce) | Türkçe ad (sitedeki ad) |
|---|---|---|---|
| A | 1. düzey: anatomik ana grup | Alimentary tract and metabolism | Sindirim sistemi ve metabolizma ilaçları |
| A10 | 2. düzey: terapötik alt grup | Drugs used in diabetes | Diyabette kullanılan ilaçlar |
| A10B | 3. düzey: farmakolojik alt grup | Blood glucose lowering drugs, excl. insulins | Kan glukozunu düşürücü ilaçlar, hariç insülinler |
| A10BA | 4. düzey: kimyasal alt grup | Biguanides | Biguanid kan şekeri düşürücü ilaçlar |
| A10BA02 | 5. düzey: kimyasal madde | metformin | metformin |
Düzey adları ve İngilizce adlar WHO’nun metformin örneğinden alınmıştır. Türkçe adlar sitenin ATC listesindeki adlardır; yalnızca harfler (Türkçe karakterler, büyük ve küçük harf) düzeltilmiştir. Sitede adlar yer yer farklı yazılmış veya kısaltılmış olabilir.
A10BA02, yalnızca metformin içeren (tek etkin maddeli) ilaçların kodudur. Marka adı fark etmez.
14 ana grup
Kodun ilk harfi ana grubu gösterir. Kendi ilacınızın kodunu ilaç sayfasındaki “ATC kodu” satırında bulursunuz. Ana grup adı, hastalığınız hakkında bilgi vermez.
Aşağıdaki 14 ana grubun adları sitenin ATC listesindeki adlardır; yalnızca harfler (Türkçe karakterler, büyük ve küçük harf) düzeltilmiştir. Sitedeki yazım yer yer farklı olabilir.
- A – Sindirim sistemi ve metabolizma ilaçları
- B – Kan ve kan yapıcı organ ilaçlar
- C – Kardiyovasküler sistem ilaçları
- D – Dermatolojik
- G – Genito üriner sistemi ve seks hormonları
- H – Sistemik hormonal hazırlıklar, hariç. seks hormonları ve insülinler
- J – Sistemik kullanım için antienfektifler
- L – Antineoplastik ve immünomodülatör ajanlar
- M – Kas-iskelet sistemi ilaçları
- N – Sinir sistemi ilaçları
- P – Antiparazit ürünler, böcekler ve kovucular
- R – Solunum sistemi ilaçları
- S – Duyu organ ilaçları
- V – ATC’de çeşitli ilaç sınıfları
Gruplara ATC kodları listesinden ulaşabilirsiniz.
Kodun söylemedikleri
- Kod bir tavsiye değildir. WHO’ya göre bir maddenin ATC sisteminde sınıflandırılması kullanım önerisi değildir. İlaçların veya ilaç gruplarının etkililiği hakkında da bir yargı taşımaz.
- Kod, iki ilacın birbirinin yerine kullanılabileceğini söylemez. WHO’ya göre aynı ATC grubunda olmak, ilaçların birbirinin yerine kullanılabileceği (terapötik eşdeğerlik) anlamına gelmez. Farklı grupta olmak, etkililiğin farklı olduğunu göstermez. Ek olarak (WHO’nun değil, bizim notumuz): ATC kodu ilacın kalitesini veya fiyatını göstermez. İlacı değiştirmeden önce doktorunuza veya eczacınıza danışın. Aynı etkin maddeli ilaçlar için Referans ve eşdeğer ilaçlar sayfasına bakın.
- Kod, bir ilacın tüm kullanımlarını saymaz. WHO’ya göre ilaç, ana etkin maddesinin başlıca terapötik kullanımına göre sınıflandırılır.
Ayrıntılar (uzmanlar için)
WHO’ya göre 2., 3. ve 4. düzeyler çoğu zaman terapötik veya kimyasal alt grup yerine farmakolojik alt grubu belirtir. Farmakolojik, ilacın vücutta nasıl etki ettiğiyle ilgilidir. Terapötik, tedavi edilen sorunla ilgilidir.
- Bir madde birden fazla kod alabilir. WHO’ya göre bu, madde iki veya daha fazla dozda ya da uygulama yolunda bulunuyorsa ve kullanımları açıkça farklıysa olabilir. WHO’nun örneği finasterid maddesidir. Erkeklerde saç dökülmesi için düşük doz tablet D11AX koduyla, prostat büyümesi için yüksek doz tablet G04C koduyla sınıflandırılır.
- Kod bir günlük doz değildir. ATC ile birlikte WHO, “DDD” (tanımlanmış günlük doz) adlı bir ölçü yayımlar. WHO’ya göre DDD, ana kullanım amacı (endikasyonu) için kullanılan bir ilacın yetişkinlerde varsayılan ortalama günlük idame (sürdürme) dozudur. Önerilen veya reçete edilen doz olmak zorunda değildir.
- Sınıflandırma her ilacı kapsamaz. WHO’ya göre tamamlayıcı, homeopatik ve geleneksel bitkisel tıbbi ürünler genelde ATC sistemine alınmaz.
Bu sitede
- Sitedeki ATC kodları listesi, ana gruplardan alt gruplara iner.
- Bir grubun sayfasında o gruptaki ilaçlar listelenir. Kod, ilaçları gruplamak içindir; ilaç seçmek için kullanılmaz.
- İlaç sayfasında, başlığın altındaki listede, kodu olan ilaçlar için “ATC kodu” satırı bulunur. Satır, kodu ve adını gösterir. Örnek: “A10BA02 metformin”.
- Bilgi tablosundaki “ATC sınıflandırması” satırında 1. düzeyden ilacın koduna kadar gruplar alt alta sıralanır. Bu sıralama, yukarıdaki tabloyla aynı mantıktadır.
Sitedeki ATC kodları Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun (TİTCK) Ruhsatlı Ürünler Listesi’ndeki kayıtlara dayanır. Her ilaç kaydında ATC kodu yoktur; kodu olmayan ilacın sayfasında bu satır görünmez. Satırın olmaması, ilacın eksik veya hatalı olduğunu göstermez.
Diğer rehberler: Kullanma talimatı nasıl okunur · İlaç terimleri sözlüğü · İlaç bilgileri ne anlama gelir · Referans ve eşdeğer ilaçlar
Kaynaklar
Bu sayfadaki bilgileri 13 Kasım 2026’da aşağıdaki kaynaklarla karşılaştırdık. Her kaynağın yanında ondan ne aldığımızı yazdık. WHO kaynakları İngilizcedir; Türkçe anlatımlar bizimdir.
- WHO: Anatomical Therapeutic Chemical (ATC) Classification – ATC adının açılımı.
- WHO İşbirliği Merkezi: ATC – Structure and principles – beş düzey, 14 ana grup, metformin örneği ve düzey adları, bir madde için birden fazla kod ve finasterid örneği, ilacın ana terapötik kullanıma göre sınıflandırılması, tamamlayıcı, homeopatik ve geleneksel bitkisel ürünlerin genelde alınmaması.
- WHO İşbirliği Merkezi: Purpose of the ATC/DDD system – sınıflandırmanın kullanım önerisi olmadığı ve etkililik hakkında yargı taşımadığı.
- WHO İşbirliği Merkezi: Use of ATC/DDD – farklı ATC gruplarının etkililik farkı, aynı grubun terapötik eşdeğerlik göstermediği.
- WHO İşbirliği Merkezi: DDD – Definition and general considerations – DDD tanımı.
- WHO İşbirliği Merkezi: ATC/DDD Index, A10BA02 – metformin kodu ve düzeylerinin İngilizce adları. Merkezin Oslo’da olduğu bilgisi de buradadır.
- TİTCK: KT/KÜB portalı – portaldaki listenin sütunları (ilaç adı, etkin madde adı, firma adı, KÜB ve KT onay tarihi, belgeler); ATC sütunu yoktur (13 Kasım 2026).
- TİTCK, Ruhsatlı Ürünler Listesi – sitenin ATC kodlarını aldığı kayıtlar; bu bilgi sitenin kendi veri notuna dayanır, listenin sütunları bu sayfada ayrıca incelenmemiştir (13 Kasım 2026).
Bu sayfa ATC sınıflandırmasını anlatır; bir doktor veya eczacı tavsiyesinin yerini tutmaz. Güncelleme: 13 Kasım 2026. Bir hata mı buldunuz? İletişim sayfasından bize yazın.